Een rondleiding door drs. Marina Marijnen, kunsthistorica en archeologe, op de expositie “vrouwen voor het voetlicht” in Museum Catharijneconvent te Utrecht

“ The woman who follows the crowd will usually go no further than the crowd.
The woman who walks alone is likely to find herself in places no one has ever been before”.
Albert Einstein

Op 6 juni 2012 zal er in ons land een zeer zeldzaam verschijnsel te zien zijn: een Venusovergang (ook wel ‘Venus Transit’ genoemd). Venus trekt dan, als een donkere stip, voor de zon langs. De laatste keer dat we dat konden zien was in 2004, de volgende kans is in 2117! Op internet las ik dat Judith Moore, auteur en medium, daarover zegt: ‘We betreden een tijd waarin verschillende profetieën in vervulling zullen gaan. Een daarvan is de profetie van vrede. 6 juni 2012 is de tijd waarin het sluier wordt opgeheven en het vrouwelijke opnieuw gestalte krijgt. Venus is verbonden met Jerusalem, de stad van de bruid. De energie die met Maria Magdalena verbonden is zal zich opnieuw openbaren.’
Nu is het mijn overtuiging en innerlijke ervaring dat wij ons ook in deze huidige tijd nog steeds op een waardevolle manier kunnen verbinden met een andere wereld of een andere werkelijkheid. Ook al past dit niet in een wereldbeeld dat spiritueel gedomineerd wordt door mannelijke krachten: de Vader, de Zoon en de Paus. Terwijl ik daar even mijn gedachten over liet gaan verscheen tegelijkertijd de nieuwsbrief van Museum Catharijneconvent in Utrecht in mijn inbox , waarin verwezen werd naar de expositie ”Vrouwen in het voetlicht” die daar nog tot 24 juni 2012 te zien zal zijn.
Een paar dagen later vertelde mijn dochter dat ze tijdens een persbijeenkomst drs. Marina Marijnen, kunsthistorica en archeologe, had ontmoet . Marina had haar verteld dat ze op donderdag 24 mei 2012 een rondleiding zou geven op de expositie in Museum Catharijneconvent. Wat een synchroniciteit en wat zijn we achteraf blij en dankbaar dat we deze rondleiding hebben bijgewoond. Marina Marijnen bleek een zeer aimabele vakvrouw die de kunst verstaat om haar publiek urenlang in haar ban te houden. Moeiteloos en zeer boeiend liet ze bekende en minder bekende vrouwen de revue passeren. Verhalend over hun passie en spiritualiteit en hun betekenis voor het christendom in Nederland, kwamen al deze verschillende vrouwen steeds meer tot leven.

Begonnen werd met de heilige waarnaar het Catharijneconvent is genoemd, namelijk Catharina van Alexandrië. Afkomstig uit een welgestelde niet-christelijke familie. Van jongs af aan zocht zij naar waarheid, wijsheid en inzicht en bekeerde zich tot het christendom. Toen Catharina 18 jaar oud was, begon keizer Maxentius de christenen te vervolgen (305-312). Zoals eens de Bijbelse koningin Esther (kom ik om, dan kom ik om) stapte Catherina op de keizer af om hem haar afkeuring over zijn wreedheden kenbaar te maken en hem onder de neus te wrijven dat hij afgoderij bedreef.  Omdat de keizer geen weerwoord had tegen Catharina’s argumenten, ontbood hij de 50 meest prestigieuze filosofen van het Romeinse Rijk voor een dispuut met Catharina. Zij wist ze alle 50 te overtuigen van de waarheid van het christelijke geloof. De keizer ontstak daarop in zo’n grote woede dat hij ze alle 50 liet onthoofden. Toch intrigeerde zij hem zo sterk, dat hij haar aanbood om koningin te worden. Catharina weigerde echter resoluut, waarop hij haar liet geselen en in de gevangenis liet gooien. De vrouw van de keizer, Faustina, was ondertussen erg benieuwd geworden naar Catharina; roemruchte verhalen over haar deden de ronde na alles wat er gebeurd was. Toen de keizer eens op een veldtocht was, ging zij met een officier, Porphyrius genaamd, bij Catharina op bezoek in de gevangenis. Uiteindelijk bekeerden zowel zij als 200 soldaten van de wacht zich tot het christendom. Zij werden allen ter dood veroordeeld. Om haar te martelen, werd Catharina op een wiel, waar scherpe punten uitstaken, vastgebonden. Maar toen het wiel begon te draaien, brak het, nog voor Catharina verwond was, in twee stukken. Uiteindelijk werd zij onthoofd maar uit de wond stroomde geen bloed, maar een melkachtige substantie, waarmee wonderbaarlijke ziekengenezingen tot stand werden gebracht.
Sedert de Middeleeuwen is de H. Catharina patrones (voorbeeld- en beschermheilige) van o.a. studenten en de wetenschappers, met name van de filosofen, alsmede van de verpleegkundigen. Verder is ze patrones van de bibliothecarissen en bibliotheken, advocaten, predikers, sprekers in het openbaar en ongehuwde jonge vrouwen. Vanwege het rad werd Catharina eveneens patrones van de molenaars, wagenmakers/ carrosseriebouwers, touwslagers en van spinners. Catharina wordt herdacht op 25 november en dit is tevens de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen (IDEVAW).

Heel ontroerend vond ik het doosje met daarin een verdroogd peertje. Het dateert uit 1564 en was het laatste geschenk van een 24-jarige moeder, Maayken Boosers, aan haar zoontje. Ik dacht dat in die tijd alleen vrouwen die ervan verdacht werden een heks te zijn werden verbrand, maar ook doopsgezinden werden als ketters beschouwd en op de brandstapel gezet als ze bleven volharden in hun eigen innerlijke overtuiging. Wat me heel diep trof was het feit dat zo’n klein ventje de sappige peer niet meteen heeft verorberd, maar bewaard als het laatste geschenk van zijn moeder. Niet wetende, dat wij daar honderden jaren later nog getuige van zullen zijn.

Wat ik ook heel bijzonder vond waren de kerkelijke gewaden voor priesters, gemaakt van kostbare modestoffen. De stoffen zijn afkomstig van japonnen, die na een vaak éénmalig gebruik door een dame in kwestie, aan de kerk geschonken of verkocht zijn. Ik vind het spannend om te bedenken in hoeverre de vrouwelijke, speelse energie die ongetwijfeld nog in de robes aanwezig was, invloed heeft gehad op de priester. De stoffen lijken ook eerder gemaakt te zijn om er flirtend mee te flaneren dan om er streng en ingetogen mee naar het altaar te schrijden om daar de mis op te dragen.

Achttiende eeuwse japonnen waren zeer omvangrijk; er werden meters stof in verwerkt. Een jurk bestond uit een nauwsluitend lijfje en een zeer wijde rok. Op de rug waren diepe stofplooien aangebracht die vanaf de halslijn naar beneden in een sleepje uitliepen. Uit één achttiende eeuwse japon kon een koormantel (met een diameter van ca. 3 meter) en een kazuifel en van de restanten diverse toebehoren, zoals een stola, gemaakt worden. Het ontbreken van christelijke symboliek werd opgelost met los borduurwerk op de kruiskolom van de kazuifel of het schild van de koormantel. Kennelijk was het kostbare materiaal en de rijke verwerking van goud- en zilverdraad belangrijker dan de betekenis.

Mijn jeugd herleefde bij een schilderij van Ary Scheffer, waarop zijn moeder Cornelia, zelf ook beeldend kunstenaar, haar beide kleindochters zegent. Zelf kom ik uit een familie waarin zegeningen net zo normaal waren als eten en drinken en pas op latere leeftijd ging ik me realiseren hoe bekrachtigend dit werkt voor een kind. Als we het belangrijk vinden dat het vrouwelijke ontsluierd wordt en opnieuw gestalte krijgt, dan zouden we bijvoorbeeld kunnen beginnen met de mensen om ons heen wat vaker te zegenen.

Marina Marijnen heeft de gave om zo boeiend te vertellen en met zoveel samenhang, dat ik nu nog talloze voorbeelden zou kunnen beschrijven, maar beter is het om zelf de expositie te gaan bekijken.
Met genoeg stof tot napraten door alle inspirerende verhalen genoten we tenslotte van een heerlijke lunch in het gezellige restaurant De Zakkendrager, een stilteplek in hartje Utrecht (tussen Oude Gracht en Vredenburg) aan de Zakkendragersteeg nummer 26. Door de attente bediening werd ons een plaats aangeboden in de serre, vlak voor de openslaande deuren en met uitzicht op de van origine Engelse tuin met daarin een prachtige rode beuk van bijna tweehonderd jaar oud. En speciaal voor ons maakte de kok een overheerlijk dessert, dat eigenlijk alleen ’s avonds verkrijgbaar is.

Salomé Philips www.weerspiegelingen.nl

Wie durft te verdwalen vindt nieuwe wegen….. Impressie van mijn 50plus training in Rome.

In voorgaande blogs heb ik al eens mijn bezorgdheid uitgesproken over het schijnbare gebrek aan waardering voor de (levens)ervaring van vijftigplussers, met name in het bedrijfsleven. Mijns inziens spelen veertigers en vijftigers een cruciale rol in de hedendaagse samenleving en vullen een leegte op zoals jongeren dat onmogelijk zouden kunnen.  ”Age is of no importance, unless you are a cheese”

Dit bracht mij ertoe om speciaal voor vijftigplussers een training te ontwikkelen. Om echt volledig uit de comfortzone te stappen koos ik als accommodatie voor de stad Rome. De gelaagdheid van deze eeuwige stad gebruikte ik tijdens de trainingsdagen als metafoor voor de gelaagdheid in onszelf. Kijk om je heen, kijk in jezelf, daal af in de diepte en je (her)ontdekt de meest bijzondere, onverwachte schatten!
Het mooiste ligt gelaagd tussen de jaren…..

De Plek

Je moet niet alleen,
om de plek te bereiken,
thuis opstappen,
maar ook uit manieren van kijken.
Er is niets te zien,
en dat moet je zien
Om alles bij het zeer oude te laten.

Er is hier. Er is tijd
om overmorgen iets te hebben achtergelaten.
Daar moet je vandaag voor zorgen.
Voor sterfelijkheid.

Herman de Coninck
(Schoolslag)

Drie kleurrijke vijftigplussers (twee vrouwen en een man) durfden de uitdaging aan te gaan en vlogen zaterdag in de namiddag mee naar Rome. Geheel in Italiaanse stijl uiteraard met Alitalia Via de organisatie RentalinRome had ik voor ons vieren een achtpersoons (130 m2) appartement gehuurd compleet met dakterras aan de Via Po; gelegen in een residentiële wijk nabij het prachtige park Villa Borghese. Een vertegenwoordigster van RentalinRome wachtte ons op in de aankomsthal van vliegveld Fiumicino (oftewel Leonardo da Vinci) en begeleidde ons naar een luxe taxibus. Binnen drie kwartier werden we keurig voor de deur afgezet, alwaar we al werden opgewacht door weer een andere vertegenwoordiger van RentalinRome.
We voelden ons meteen thuis in Rome en helemaal toen we even later in restaurant Mon Rêve (Via Nizza 18) een keur van tongstrelende Franse gerechten kregen geserveerd op gouden bordjes . Dat was nog eens een warm welkom

De stelling ‘’Wie durft te verdwalen vindt nieuwe wegen’’ vormde de rode draad tijdens de training en tijdens het schrijven ervan probeerde ik dus zoveel mogelijk de Romeinse platgetreden paden te mijden.

Een lief lentezonnetje bescheen ons op zondagochtend tijdens de wandeling van twintig minuten richting de Santa Maria degli Angeli e dei Martiri.

De Santa Maria degli Angeli e dei Martiri, gelegen aan de noordkant van Piazza della Repubblica, is een kerk met een grote gelaagdheid. De kerk is door niemand minder dan Michelangelo opgetrokken uit de ruïnes van de Thermen van Diocletianus (ca. 300 n. Chr.). Gelukkig heeft Michelangelo relatief weinig veranderd aan het interieur, zodat het binnen nog steeds op een oud Romeins badhuis lijkt.
De basiliek is gewijd aan de heilige Maagd Maria van de Engelen en aan de Martelaren, daarmee doelend op de 40.000 dwangarbeiders die de thermen bouwden en van wie velen het leven lieten.

De Siciliaanse priester Antonio Lo Duca zou in de zomer van 1541 in de kerk van Santa Maria di Loreto, nabij het Forum van Trajanus, een visioen gehad hebben waarbij hij een wit licht zag opstijgen vanuit de thermen van Diocletianus. In het midden bevonden zich de zeven martelaren (Saturnino, Ciriaco, Largo , Smaragdo, Sisinnio, Trasone en Pope Marcello). Antonio was ervan overtuigd dat er een kerk gebouwd moest worden, opgedragen aan de Zeven Engelen en de Zeven Martelaren in de ruïnes van de thermen. Maar Antonio kreeg hiervoor geen steun van paus Paulus III. Hij wachtte geduldig af en na de korte pontificaten van Marcello II en Paulus IV, kwam paus Pius IV aan de macht, een Medici-paus. Bij hem vond Antonio Lo Duca wel de steun voor het bouwen van een nieuwe kerk. Op 27 juli 1561 gaf de nieuwe paus de opdracht voor de constructie van de Santa Maria Degli Angeli e dei Matiri. De paus gaf Michelangelo, toen al 86 jaar oud, de opdracht het tepidarium om te bouwen tot het schip van de kerk. Michelangelo liet het originele ontwerp van het badhuis onaangetast, en plaatste de entree van de kerk aan de oostkant, zodat de enorme hal van het oorspronkelijke frigidarium het schip van de kerk vormde.

Heden ten dage is het niet alleen een kerk, maar tevens een centrum met exposities over kunst en wetenschap. Aan de buitenkant lijkt de kerk weinig spectaculair. Een beetje oud en shabby. Maar bij het binnengaan wordt je overweldigd door de enorme grootsheid van de kerk. En niet te vergeten door de magistrale akoestiek! Goddelijke orgelklanken heetten ons welkom. En even later werden we door de organist uitgenodigd om plaats te nemen in een zijbeuk waarna hij gedurende een half uur een orgelconcert van J.S. Bach ten gehore bracht.

Het concert en de positieve energie in de basiliek vormden een perfecte opmaat naar de bijbehorende oefening uit het werkboek. Gezeten op de patio van de basiliek lieten we onze gedachten gaan over de volgende vragen:

- Is het jou wel eens overkomen dat je zeker wist dat je op de juiste weg was, maar dat je daarin geen steun (zelfs tegenwerking) kreeg van anderen en/of mensen waar je op dat moment afhankelijk van was? Hoe reageerde je daar op? Hoe kijk je daar nu op terug? Hoe zou je het in de toekomst aanpakken?

- Stel je eens voor dat de beste jaren van je leven je nog te wachten staan. Michelangelo was al 86 jaar toen hij het ontwerp maakte van deze kerk. Een jaar later overleed hij. Zou jij ook tot aan je dood bezig willen zijn met dingen die je interesseren en je blij maken? Of wil je het na je 65e juist kalmer aan gaan doen? Wat maakt dat je momenteel plezier hebt in je werk en waar zou je nog meer van in een flow komen? Kun je daar zelf voor zorgen of heb je daar anderen voor nodig?

- Net als de Santa Maria degli Angeli e dei Martiri lopen wij allemaal het risico om er oud, shabby en weinig spectaculair uit te gaan zien. Wat doe jij om dit te voorkomen?

- Als mensen ons beter leren kennen, worden ze dan overweldigd door onze grootsheid en gelaagdheid/levenservaring? Zo ja, waar merk je dat aan? Merk je ook wel eens dat dit bedreigend kan zijn voor met name jonge mensen?

Rond het middaguur lieten onze magen weten dat het tijd werd voor aardse zaken. Op 5 minuten loopafstand van de basiliek had ik een tafel gereserveerd in Ethiopisch restaurant Asmara, Via Cernaia 36, voor een avontuurlijke lunch. Ethiopië is de voedingsbodem voor een van de oudste en interessantste keukens, die Afrikaanse, Arabische en Christelijke invloeden combineert. De gerechten zijn bekend om hun warme kruidige smaak. Ongeveer de helft van de Ethiopische bevolking is Koptisch. Zij vormen een van de oudste christelijke bevolkingsgroepen van Afrika en hanteren strenge vastenregels. Ze vasten tot 56 dagen per jaar. Daarvan was niets te merken in Asmara, waar we ons te midden van vrolijke Italiaans/Afrikaanse families tegoed deden aan schotels vol verschillende, kleine gerechtjes, geserveerd op een injera, een sponsachtige pannenkoek met een ietwat zurige smaak. Bestek was er niet. We schraapten de verschillende gerechten, net zoals ze in Ethiopië doen, met in stukjes gescheurde injera van de schotel. De eigenaar van Asmara vond het overduidelijk helemaal geweldig dat wij zijn restaurant bezochten en we werden met alle egards behandeld. Al vond hij het onbegrijpelijk dat we de sesamcake, die we als dessert kregen aangeboden, nauwelijks aanraakten. Maar die was zo verschrikkelijk mierzoet dat het glazuur spontaan van je tanden sprong

Vanaf Asmara was het een korte wandeling naar metro Republica, waar we een weekkaart kochten voor bus, tram en metro voor maar 16 euro per persoon. Daarvan maakten we meteen dankbaar gebruik richting Vaticaanstad. Het was mijn intentie om de gebaande wegen te mijden, maar de Sint Pieter moet je toch echt gezien hebben Vrijwel overal in het centrum van Rome zie je de koepel opduiken. Met zijn doorsnede van ongeveer 42 meter is deze iets kleiner dan de koepel van het Pantheon, maar door de grote hoogte van 132.50 meter is hij aanmerkelijk imposanter.
Binnen in de St. Pieter zijn de gebalsemde lichamen van verschillende pausen nauwelijks te missen. De drie deelnemers wilden dat van de balseming in eerste instantie niet geloven. We waren al zo vertrouwd met elkaar dat we elkaar constant liepen te dissen en dus dachten ze dat ik ze voor de gek hield. Ze hielden het op wassen beelden, al zijn sommige pausen wel erg eng groen uitgeslagen. Het boekje “” Rome”” van Henk van Gessel bracht uitkomst: “”Pius X werd in 1954 heilig verklaard. Bij die gelegenheid werd de tombe geopend en zie: het lichaam bleek nog volledig intact. “” Geen wonder”” zei Gennaro Goglia, de arts die de paus had gebalsemd. “”Pius XII werd bij het balsemen gekookt, maar ik wist wat ik deed””.

In de Sint Pieter deden we een ontroerende oefening waarin onze vaders en moeders een grote rol speelden en waaruit naar voren kwam dat het helemaal niet erg is dat het geen heilige boontjes waren. Integendeel, het bleek juist dat er een positieve draai gegeven kan worden aan de irritatiepunten van onze ouders. Ja, dat wij daar zelfs kracht uit kunnen putten! En als je dat kunt noem ik dat echte levenskunst.

Nu we toch op de gebaande wegen zijn aanbeland nemen we meteen ook maar even de Spaanse Trappen mee. Maar helaas, het beeld dat we hadden verwacht (zonneschijn en trappen vol met azalea’s) bleek in werkelijkheid dikke regendruppels en een zee van paraplu’s op kale traptreden toen we de metro uitkwamen.
Het was nog te vroeg om te gaan dineren, dus besloten we om verschillende smaken pizzapunten mee te nemen naar het appartement en deze op te warmen in de oven. Met de metro gingen we van Spagna naar Barbarini. Slechts 1 halte verder. Daar bevond zich namelijk een halte van bus 63, die ons binnen 10 minuten voor de deur van ons appartement zou afzetten. Gelukkig stonden we warm en droog onder een afdak van een peperdure schoenenwinkel, want het ging steeds harder regenen. Aan de overkant van de weg waren al drie verschillende bussen 63 gestopt toen eindelijk die van ons arriveerde. Na een kwartier pas begon het me te dagen dat we precies de verkeerde kant op reden, toen ineens het Colosseum opdoemde. ” En vraag niet naar de weg, want iedereen is de weg kwijt” zong Frank Boeijen treiterig in mijn hoofd. Mijn rode draad ”wie durft te verdwalen vindt nieuwe wegen” maar even negerend vroegen we aan een jong stel met kleine kinderen hoe we het snelste de Via Po konden bereiken. De bus stopte op dat moment al bij halte Pyramide en snel legden ze ons uit dat we nu meteen de bus moesten verlaten, de metro nemen naar Policlino en daar tram 3 naar halte Buenos Aires, op de hoek van Via Po. Helaas worden in de meeste trams en bussen de verschillende haltes niet omgeroepen of getoond, dus vroegen we aan mensen in de tram of ze ons wilden waarschuwen zodra we bij onze halte waren gearriveerd. Op een gegeven moment bemoeide iedereen zich ermee. De een wist het nog beter dan de ander. Heel vermakelijk, maar ook ontroerend, om zoveel zorgzaamheid en hartelijkheid te mogen ervaren in een miljoenenstad als Rome.
Nadat we de pizza’s hadden verorberd gingen we om de beurt lekker in bad (er waren 2 badkamers) en daarna nestelden we ons in pyjama en ieder onder een behaaglijke fleecedeken op de brede ligbanken om naar de film ” Brutti, Sporchi e Cattivi” te kijken. Een heerlijke, humoristische film over een Romeinse familie Flodder. Al uit het begin van de tachtiger jaren, maar nog steeds een juweeltje om naar te kijken.

Maandag: op een paar minuten loopafstand van ons appartement ligt aan de Via del Tagliamento, iets ten noorden van de Piazza Buenos Aires, het Quartiere Coppedè.
Ondanks dat er maar een tiental huizen staan en er bijna geen toerist komt, is de Quartiere Coppedè zó bijzonder dat je het eigenlijk niet mag missen…
De wijk is vanaf 1913 ontworpen en gebouwd door de Florentijnse uitvinder, architect en beeldhouwer Gino Coppedè. Hij kreeg hiervoor carte blanche van de gemeente en mocht werkelijk alles zelf maken. Van de heel verschillende decoraties tot aan deurklinken. Hij heeft er tot aan zijn dood in 1926 aan gewerkt.

Coppedè was de zoon van een meubelmaker, en had een passie voor de Liberty- en de fArt-Déco stijl. Voor het ontwerp van de wijk combineerde Coppedè deze ervaring met een vleugje Middeleeuwse bouwkunst en een snufje barok.

Het resultaat is verbluffend. De huizen staan er schots en scheef, zijn geverfd in allerlei kleuren en balkonnetjes zitten op de meest onverwachte plaatsen. Helemaal in stijl hiermee is de fontein op het middenpleintje die de naam Fontana delle Rane (Kikkerfontein) draagt.
Kom je het wijkje binnen lopen, dan valt je oog meteen op een gigantische kroonluchter. Rechts daarvan hangt een Madonna met kindje Jezus. Opvallend is dat zij de baby niet beschermd met haar armen, zoals we dat bij de meeste Madonna’s gewend zijn, maar Hem aan ons aan lijkt te bieden…..

Juíst in Rome, de stad van de robuuste Romeinse boogconstructies, zorgt het Quartiere Coppedè voor een interessant contrast. Opnieuw: wie durft te verdwalen vindt nieuwe wegen….
Helaas was Coppedè zijn tijd ver vooruit en werd niet begrepen, laat staan gewaardeerd door anderen. Iedereen lachte hem uit en bespotte zijn bouwsels. Wanhopig en eenzaam pleegde hij tenslotte zelfmoord.

Quartiere Coppedè staat voor mij symbool voor het tegen de stroom in jezelf mogen en durven zijn en je passie te volgen. Daar ging dan ook de oefening over. Ook al wordt dat niet altijd gewaardeerd door anderen en zul je het daardoor niet altijd even gemakkelijk hebben. Coppedè ging zo erg aan zichzelf twijfelen dat hij zelfmoord pleegde.
Een andere pionier, namelijk Socrates, werd door de “machthebbers” gedwongen tot zelfmoord omdat hij zijn eigen richting koos.

Bij halte Buenos Aires stapten we op tram 3 richting Colosseum. Daar aangekomen genoten we eerst van een heerlijke uitgebreide lunch en de vrolijke, attente obers bij restaurant Pasqualino al Colosseo, in een van de zijstraten, Via SS Quattro 64. We vervolgden onze weg langs het Forum Romanum, waar de klaprozen volop in bloei stonden. Haaks hierop staat het spierwitte, protserige monument voor Vittorio Emanuele I aan het Piazza Venezia.

Piazza Venezia is een van de drukste verkeersknooppunten van de stad. Wel zes verschillende, loeidrukke straten komen uit op de rotonde voor het monument. Daarbij is het ook nog een stopplaats voor heel veel verschillende buslijnen. Tel daarbij dat er geen zebrapaden zijn of verkeerslichten en dat het verkeerslawaai nauwelijks weg kan door de nauwe straten met hoge huizenrijen en je kunt je voorstellen dat we even het gevoel hadden dat we in de hel waren beland. Eigenlijk was het mijn plan om door te lopen naar de Aventijn, waar ik een werkvorm had gepland, maar we waren te moe en te verdwaasd om dit plan tot uitvoer te brengen. “ Laten we naar Isola Tiberina gaan en daar lekker op een terrasje gaat zitten” stelde ik voor. Met gevaar voor eigen leven staken we een paar maal de drukke straten over, precies de verkeerde kant op aldus een vriendelijke, behulpzame voorbijganger. Hij vertelde dat we richting Teatro di Marcello aan moesten houden en inderdaad, daarna bereikten we in no time via Ponte Fabricio het schattige eilandje in de Tiber.

Vanaf Tibereiland loop je rechtstreeks de gezellige wijk Trastevere binnen, de Jordaan van Rome. De wijk is een pittoreske wirwar van nauwe steegjes en straatjes met kasseien waar het heerlijk verdwalen is. Af en toe waanden we ons helemaal in de Middeleeuwen en tegelijkertijd is Trastevere ook een shopwalhalla met heel veel leuke, aparte winkeltjes. De dag van een van de deelneemsters kon niet meer stuk toen ze in een exclusieve boetiek ontdekte dat de tas die ze vorig jaar bij de Bijenkorf had gekocht voor 150 Euro daar werd aangeboden voor 180 Euro.

Op het gezellige plein Piazza di Santa Maria Trastevere namen we een wijntje en dronken op mensen die bergen verzetten:

Ik drink op de mensen
Die bergen verzetten
Die door blijven gaan
Met hun kop in de wind
Ik drink op de mensen
Die met vallen en opstaan
Blijven geloven
Met het geloof van een kind

Ik drink op de mensen
Die blijven vertrouwen
Die van tevoren niet vragen
“”Voor hoeveel”” en “”waarom””
Ik drink op de mensen
Die door blijven douwen
Van doe het maar wel
En kijk maar niet om.

Ik drink op de mensen
Die dingen beginnen
Waar niemand van weet
Wat de afloop zal zijn
Ik drink op de mensen
Van wagen en winnen
Die niet willen weten
Van water in de wijn

Ik drink op het beste
Van vandaag en van morgen
Ik drink op het mooiste
Waar ik van hou
Ik drink op het maximum
Wat er nog in zit
In vandaag en in morgen
In mij en in jou! (Paul van Vliet)

Daarna was het tijd voor het gereserveerde viergangen diner in trattoria Da Massi, Via della Scala 34. Ook hier weer een attente, zorgzame en vlotte bediening en een overvloedig maal. Per twee personen kregen we naast verschillende groenten en gebakken krieltjes, een kilo vlees in de vorm van een enorme T-bone steak, lamskarbonade, kip etc.

Via Largo Argentina (waar honderden katten worden opgevangen) staken we met tram 8 de Tiber over om vervolgens met tram 3 terug te keren naar ons inmiddels vertrouwde halte Buenos Aires, op de hoek van Via Po.
Daar aangekomen ontdekten we een supergezellig restaurant, Sesto, dat geopend is van 5.30 uur – 01.00 uur. In de vitrines zagen we de lekkerste hapjes ever, maar we hadden net gegeten en beperkten ons deze keer dus tot koffie op het overdekte, gezellige terrasje buiten.

Dinsdag: we waren het er over eens dat de dag van gisteren te overladen was geweest aan indrukken en besloten het vandaag wat rustiger aan te doen. Pal voor ons appartement konden we op buslijn 63 stappen die ons naar hartje centrum bracht. Daar aangekomen bezochten we de Trevifontein (en gooiden uiteraard ook een muntje met rechterhand over linkerschouder) en het Pantheon.

Iedere eerste Pinksterdag worden kerkgangers gezegend door miljoenen rozenblaadjes die van boven af door de brandweer door de oculus gestrooid worden. We deden er een werkvorm over zegeningen. Tel je zegeningen. Door wie of wat voel jij je gezegend? En welke demonen mogen van jou door de oculus de kerk verlaten? De antwoorden hoefden niet hardop benoemd te worden. Sommige zaken zijn zo persoonlijk dat je ze beter voor jezelf kunt houden. Het gaat erom dat je even bewust wordt van en stil staat bij de aanwezigheid ervan.

Na een heerlijke lunch gingen we weer met de bus naar ons appartement om even te relaxen en wat tijd voor onszelf. Voor het diner had ik een afspraak gemaakt in een visrestaurant en met twee verschillende bussen reden we van het noord00sten naar het zuidwesten van Rome. Een tocht van ruim 10 kilometer. Bij het restaurant aangekomen bleek deze gesloten te zijn en een behulpzame buurtbewoner wist te vertellen dat de zaak failliet was gegaan. Tot mijn grote opluchting bleven de deelnemers heel cool onder deze tegenslag en bogen het zelfs om in positieve richting: laten we snel terug gaan en lekker gaan eten bij Sesto!
De bus kwam net weer aanrijden en in no time zaten we bij ristorante Sesto aan een tafel die volgestouwd werd met lekkernijen.

Woensdag: met tram 3 helemaal om het prachtige park Villa Borghese heen richting Castel Sant Angelo. Momenteel is daar een expositie over Amor en Psyche, maar daar hadden we helaas geen tijd voor. Wel deden we een werkvorm over de engelen in ons leven en voor wie wij op onze beurt engelen van mensen zijn. Daarna liepen we de Engelenbrug over naar Via Paola 48, pal over de brug, waar we in ristorante Opera een verrukkelijke viergangen lunch kregen voorgeschoteld. Verse artisjokken zijn een Romeinse specialiteit en deze kregen we als antipasti, samen met o.a. overvloedig belegde bruschetta.
Daarna de primi piatti: spaghetti Bolognese. Een van de deelneemster leerde ons een trucje hoe je met vork en lepel de spaghetti heel elegant naar binnen kunt lepelen. Vervolgens secondi, bestaande uit een schotel met verrukkelijk gekruid en mals vlees, diverse salades en gebakken aardappeltjes in de schil. Tenslotte nog het dessert: tiramisu, appelcake en cocosnootcake en koffie.

Via lungotevere di Nona, het wandelpad langs de Tiber, liepen we in de richting van Ara Pacis, waar we de expositie van Russische Avangardisten wilden bezoeken. Er hingen werken van Malevich, Kandinskij, Chagall, Rodchenko, Tatlin e gli altri….. Waarvan ook enkele werken uit privébezit, dus uniek. Een van die vele anderen was Vladimir Mayakovsky en van hem was er een quote uit 1918 op de muur geschilderd: Clear the old trash from your hearts! The streets will be our paintbrushes, the public squares our palettes..

Vlak achter de Ara Pacis is de Via Corso te vinden, een lange winkelstraat die uitkomt op de gezellige Piazza del Popolo. Een bandje speelde zulke aanstekelijke Zuid-Amerikaanse muziek dat we meteen een dansje waagden en heel veel plezier hadden. Helaas begon het te regenen en haastten wij ons naar tram 3 die onze terugbracht naar het appartement. ’s Avonds een Italiaans viergangen diner bij Amori & Sapori, gevestigd in een gezellige wijnkelder.

En toen was donderdag alweer de laatste dag van de training aangebroken. En dat betekende: uitchecken en per taxi weer terug naar de luchthaven. Met als extra bagage een schat aan onvergetelijke, leuke herinneringen. De deelnemers waren unaniem zeer enthousiast en vertelden dat ze ondanks het drukke programma ook veel rust in zichzelf hadden gevonden. Alle drie hebben ze ieder op heel eigen wijze stappen gemaakt en innerlijke barrières overwonnen. Ook het feit dat we met ons vieren het beste in elkaar en anderen naar boven haalden vonden we heel bijzonder.

Als ook u deel wilt nemen aan een dergelijke transformerende training dan is de volgende mogelijkheid van 1 – 5 oktober 2012.

Last but not least het gedicht “”Het spreekwoord zegt……””
Zoals een Romeins leger na een nederlaag
de terugtocht aanvaardde
zo is na elk verlies een terugtocht mogelijk.
Aanvaard die.
Aanvaard niet het verlies
maar de terugtocht die er op volgt,
tot in de eigen verschansing
het harnas van het lichaam
tot waar je was
voor het verlorene volgde
en kies iets anders:
een weg naar Rome!

(uit: loper van licht, Hagar Peeters)

Salomé Philips
www.weerspiegelingen.nl

Pasen en Corteo Cirque du Soleil

Aan de paasdagen van mijn kinderjaren bewaar ik voornamelijk bitterzoete herinneringen. Zoet, omdat ik in de week voor Pasen altijd nieuwe zomerkleding kreeg en bitter omdat ik als hoogsensitief kind het lijdensverhaal van Jezus nauwelijks kon handelen. Dat hij gemarteld werd en aan het kruis genageld vanwege onze zonden ging mijn voorstellingsvermogen ver te boven. Want ik voelde me helemaal niet zondig en vond het vreselijk dat Hij daar blijkbaar toch voor had moeten sterven. In alle verwarring, angst en schuldgevoel die dit veroorzaakte was mijn enige troost tijdens de lijdensweek de vreedzame engelen die Zijn graf bewaakten.

In schril contrast daarmee staat de voorstelling Corteo van Cirque du Soleil! Gezien op Goede Vrijdag en ook een stervensproces (gezien vanuit de perceptie van een clown).  Ik schrijf dit op Paaszondag; de dag waarop we gedenken dat de opstanding een overwinning is op de dood.  Dood en wederopstanding werden tijdens de voorstelling Corteo (Italiaans voor processie)  op onnavolgbare wijze verbeeld en omlijst door schitterende live muziek.

Op de eerste rij, geflankeerd door mijn eigen engel, dochter Gabriëlle, verkeerde ik bijna drie uur lang in een droomwereld, waarin een prominente plaats bleek ingeruimd voor adembenemend mooie engelen.  En het geheel was zo overweldigend, dat we zelfs regelmatig vergaten om te applaudisseren.

De gehele set en het decor van Corteo werken dat ook in de hand. Het draaiende podium lijkt van bovenaf gezien op het labyrint in de kathedraal van Chartres en is in tweeën verdeeld, waarbij de ene helft van het publiek tegenover de andere helft zit. Zo zien de toeschouwers de show niet alleen vanuit hun eigen gezichtspunt, maar ook dat van de artiesten. Dit is een primeur voor Cirque du Soleil.

Op de website van Cirque du Soleil is te lezen dat “in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase van het decorontwerp  ruim 9000 afbeeldingen zijn gebruikt voor een optimale harmonie tussen de visuele stijlen, die variëren van barok tot modern. Een bezoek aan de tentoonstelling “The Great Parade: Portrait of the Artist as Clown” in de National Gallery of Canada inspireerde Jean Rabasse om de Corteo-processie op het gordijn te schilderen. In zijn ontwerp komen stijlelementen terug van schilders als Willette, Picasso, Tiepolo, Pelez en Knight .Een schilderij uit 1885 van de Parijse kunstenaar Adolphe Willette bood de benodigde inspiratie. De twee enorme valgordijnen in barokstijl (18 meter breed en bijna 12 meter hoog) en de vier zijwaarts openende gordijnen vormen de uitzonderlijkste decorelementen van de show. Ze zijn in Canada vervaardigd en vervolgens naar Frankrijk verzonden om te worden beschilderd.  Het beschilderen van de centrale gordijnen met aquarelverf nam meer dan twee weken in beslag”.

Al die ideeën, al die creativiteit, passie, werklust, plezier en samenwerking tussen de verschillende disciplines, ballen zich samen in Corteo.  Als je toch bedenkt  hoeveel bezielder en leefbaarder het bedrijfsleven en de wereld er uit zouden gaan zien als CEO’s en wereldleiders stage mochten lopen bij of op zijn minst zich lieten inspireren door Cirque du Soleil……..

Salome Philips www.weerspiegelingen.nl

Forever young?

Momenteel leg ik de laatste hand aan het programma van de training voor vijftig plussers die ik van 14 t/m 20 april zal gaan geven in Rome. De gelaagdheid van deze eeuwige stad gebruik ik als metafoor voor de gelaagdheid in een ieder van ons, maar met name de vijftigplussers. Een gelaagdheid die doorleefd en authentiek is en waarvoor een respectvolle benadering gepast zou zijn.

Plaats van handeling voor de eerste werkvorm van mijn training is de Santa Maria degli Angeli e dei Martiri. Een basiliek, die Michelangelo bouwde op de plaats van de voormalige thermen van Diocletianus. Hij was toen….. 86 jaar! En juist vanmorgen las ik in De Gelderlander een artikel over wegwerpmedewerkers. Met name veertig plussers met vaste contracten blijken in toenemende mate de dupe te worden van werkgevers die zo snel en goedkoop mogelijk van deze loyale werknemers af willen. Geen genade op de werkvloer. Er komen nieuwe, jonge managers die personeel dat altijd goede beoordelingen kreeg ineens slecht functioneren verwijten.

Wat staat dit alles in een schril contrast met dienend leiderschap.  En wat een schril contrast met good old Leonard Cohen. De tederheid en zachtheid waarmee hij je het doorleefde  a thousand kisses deep toefluistert wekt bij mij een diep verlangen naar dienende leiders in plaats van keiharde managers. Een diepe buiging voor deze bijna tachtigjarige die op het podium zijn publiek in vervoering brengt als ware hij een jonge god. En misschien is hij dat ook wel

Zijn performance associeer ik onmiddellijk met de poëzie van Maria Vasalis:

Als daar muziek voor is, wil ik het horen:

ik wil muziek voor oude mensen, die nog krachtig zijn,

en omgeploegd met lange, diepe voren

en ongelovig. Die de wellust en de pijn

nog kennen. Die bezaten en verloren.

En àls er wijsheid is, die geen vermoeidheid is,

en helderheid, die geen versterving is,

wil ik die zien, wil ik die horen.

En anders wil ik zot en troebel zijn.

www.weerspiegelingen.nl   Salome Philips

Vrouwfiguren van Marliz Frencken en Famous Blue Raincoat van Leonard Cohen

In eerdere blogs verhaalde ik over de expositie “waarom godinnen zo mooi zijn” die tot 12 augustus 2012 te bewonderen is in Museum Het Valkhof te Nijmegen.

In het souterrain van dit museum zijn momenteel tevens de beelden te zien van Marliz Frencken, getiteld “Beyond Beauty”.

Haar kleurrijke, verbijsterende, paradoxale vrouwfiguren zetten je volkomen op het verkeerde been. Ze zijn verwond, kwetsbaar en ongenaakbaar tegelijkertijd. Elk vrouwfiguur is overdekt met een transparante, glanzende laag kunsthars. Het effect hiervan is ronduit spectaculair te noemen. Levend en bevroren tegelijkertijd. Uitnodigend, laagdrempelig, maar met een afstandelijke schoonheid.

De acterende figuren lijken in bevroren pose tot stilstand gekomen en op mij  had dat het effect van de verbeelding van de vaak getroebleerde vrouwen die Leonard Cohen bezingt:

Famous Blue Raincoat

It’s four in the morning
the end of December
I’m writing you now
just to see if you’re better
New York is cold
but I like where I’m living
there’s music on Clinton Street
all through the evening

I hear that you’re building
your little house
deep in the desert
you’re living for nothing now
I hope you’re keeping
some kind of record

Yes, and Jane came
by with a lock of your hair
she said that you gave it to her
that night that you planned to go clear
did you ever go clear?

On the last time we saw you
you looked so much older
your famous blue raincoat
was torn at the shoulder
you’d been to the station
to meet every train there
you came home
without Lili Marlene

And then you treated my woman
to a flake of your life
and when she came back
she was nobody’s wife

Well, I see you
there with a rose in your teeth
one more thin gypsy thief
Well, I see Jane’s away
she sends her regards

And what can I tell you
my brother my killer
what can I possibly say
I guess that Imiss you
I guess I forgive you
I’m glad you stood in my way

If you ever come by here
for Jane or for me
Well, your enemy is sleeping
and his woman is free

Yes, and thanks
for the trouble you took
from her eyes
I thought it was there for good
so I never tried

And Jane came
by with a lock of your hair
she said that you gave it to her
the night that you planned to go clear

Sincerely, L Cohen

Salome Philips www.weerspiegelingen.nl

Vrouwfiguren van Marliz Frencken en Suzanne van Leonard Cohen

In eerdere blogs verhaalde ik over de expositie “waarom godinnen zo mooi zijn” die tot 12 augustus 2012 te bewonderen is in Museum Het Valkhof te Nijmegen.

In het souterrain van dit museum zijn momenteel tevens de beelden te zien van Marliz Frencken, getiteld “Beyond Beauty”.

Haar kleurrijke, verbijsterende, paradoxale vrouwfiguren zetten je volkomen op het verkeerde been. Ze zijn verwond, kwetsbaar en ongenaakbaar tegelijkertijd. Elk vrouwfiguur is overdekt met een transparante, glanzende laag kunsthars. Het effect hiervan is ronduit spectaculair te noemen. Levend en bevroren tegelijkertijd. Uitnodigend, laagdrempelig, maar met een afstandelijke schoonheid.

De acterende figuren lijken in bevroren pose tot stilstand gekomen en op mij  had dat het effect van de verbeelding van de vaak getroebleerde vrouwen die Leonard Cohen bezingt:

SUZANNE

Suzanne takes you down to her place near the river
You can hear the boats go by you can spend the night beside her
And you know she’s half crazy but that’s why you want to be there
And she feeds you tea and oranges
That come all the way from China
And just when you mean to tell her
That you have no love to give her
Then she gets you on her wave length
And she lets the river answer
that you’ve always been her lover
And you want to travel with her and you want to travel blind
And you know she will trust you
for you’ve touched her perfect body with your mind
And Jesus was a sailor when he walked upon the water
And he spent a long time watching from his lonely wooden tower
And when he knew for certain only drowning men could see him
He said all men will be sailors then until the sea shall free them
But he himself was broken long before the sky would open
Forsaken
almost human he sank
Beneath your wisdom like a stone
And you want to travel with him and you want to travel blind
And you think may be you’ll trust him
For he’s touched your perfect body with his mind
Now Suzanne takes your hand and she leads you to the river
She is weaving rags and feathers from salvation army counters
And the sun pours down like honey on our lady of the harbour
And she shows you where to look
Among the garbage and the flowers
There are heros in the seaweed
there are children in the morning
They are leaning out for love and they will lean that way forever
While Suzanne holds the mirror

And you want to travel with her and you want to travel blind
And you know that you can trust her
For she’s touched your perfect body with her mind

Salome Philips www.weerspiegelingen.nl

Vrouwfiguren van Marliz Frencken en Tonight Will Be Fine van Leonard Cohen

In eerdere blogs verhaalde ik over de expositie “waarom godinnen zo mooi zijn” die tot 12 augustus 2012 te bewonderen is in Museum Het Valkhof te Nijmegen.

In het souterrain van dit museum zijn momenteel tevens de beelden te zien van Marliz Frencken, getiteld “Beyond Beauty”.

Haar kleurrijke, verbijsterende, paradoxale vrouwfiguren zetten je volkomen op het verkeerde been. Ze zijn verwond, kwetsbaar en ongenaakbaar tegelijkertijd. Elk vrouwfiguur is overdekt met een transparante, glanzende laag kunsthars. Het effect hiervan is ronduit spectaculair te noemen. Levend en bevroren tegelijkertijd. Uitnodigend, laagdrempelig, maar met een afstandelijke schoonheid.

De acterende figuren lijken in bevroren pose tot stilstand gekomen en op mij  had dat het effect van de verbeelding van de vaak getroebleerde vrouwen die Leonard Cohen bezingt:

“Tonight Will Be Fine”

Sometimes I find I get to thinking of the past.
We swore to each other then that our love would surely last.
You kept right on loving, I went on a fast,
now I am too thin and your love is too vast.
But I know from your eyes
and I know from your smile
that tonight will be fine,
will be fine, will be fine, will be fine
for a while.

I choose the rooms that I live in with care,
the windows are small and the walls almost bare,
there’s only one bed and there’s only one prayer;
I listen all night for your step on the stair.

But I know from your eyes
and I know from your smile
that tonight will be fine,
will be fine, will be fine, will be fine
for a while.

Oh sometimes I see her undressing for me,
she’s the soft naked lady love meant her to be
and she’s moving her body so brave and so free.
If I’ve got to remember that’s a fine memory.

And I know from her eyes
and I know from her smile
that tonight will be fine,
will be fine, will be fine, will be fine
for a while.

Salome Philips www.weerspiegelingen.nl